Γιάννης Σμυρνιώτης στο 4ο Messinia Forum: Η πρόκληση πλέον είναι η μετάβαση στην κυκλική οικονομία

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης των αποβλήτων στην Πελοπόννησο σηματοδοτεί η σταδιακή μετάβαση σε ένα μοντέλο κυκλικής οικονομίας, όπως ανέδειξε η συζήτηση με τον πρόεδρο του Περιφερειακού Συνδέσμου Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) Πελοποννήσου, Γιάννη Σμυρνιώτη, στο 4ο Messinia Forum στην Καλαμάτα. Ο ίδιος περιέγραψε με σαφήνεια την αφετηρία ενός χρόνιου προβλήματος που ταλαιπώρησε την περιοχή για δεκαετίες. Παρά το γεγονός ότι το θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση αποβλήτων υφίσταται ήδη από τη δεκαετία του 1980, η Πελοπόννησος μέχρι και το 2022 δεν διέθετε νόμιμες υποδομές διαχείρισης.

Το αποτέλεσμα ήταν εικόνες συσσώρευσης απορριμμάτων σε πόλεις και χωριά, μια πραγματικότητα που ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τις φιλοδοξίες ανάπτυξης στον τουρισμό και την επιχειρηματικότητα. Σήμερα, ωστόσο, η εικόνα έχει αρχίσει να αλλάζει. Όπως τόνισε ο κ. Σμυρνιώτης, την περίοδο 2022–2025 τέθηκαν σε λειτουργία τρεις βασικές μονάδες διαχείρισης, οδηγώντας την Πελοπόννησο από ουραγό σε μια από τις πλέον οργανωμένες περιφέρειες της χώρας σε επίπεδο υποδομών. Η πρόκληση πλέον δεν είναι η κατασκευή έργων, αλλά η αξιοποίησή τους με τρόπο που να υποστηρίζει τη μετάβαση στην κυκλική οικονομία.

Σε αυτό το νέο πλαίσιο, η έννοια των «απορριμμάτων» επαναπροσδιορίζεται. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς η διαχείριση, αλλά η ανάκτηση υλικών και η επανένταξή τους στην παραγωγική διαδικασία. Οι υφιστάμενες μονάδες αναμένεται να μετασχηματιστούν σε μονάδες ανάκτησης και ανακύκλωσης, ενώ προωθείται και νέο πρόγραμμα εξοπλισμού που θα επιτρέψει τη συλλογή αποβλήτων σε διακριτά ρεύματα.

Κομβικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση διαδραματίζει η χωριστή συλλογή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα οργανικά απόβλητα, κυρίως από τον χώρο της εστίασης και της φιλοξενίας. Μέχρι σήμερα, το παραγόμενο κομπόστ από σύμμεικτα απορρίμματα είχε περιορισμένη αξιοποίηση. Με τη σωστή διαλογή στην πηγή, ωστόσο, μπορεί να παραχθεί ποιοτικό υλικό, χρήσιμο για τον πρωτογενή τομέα και τη γεωργία.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η εισαγωγή των καφέ κάδων, η οποία αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση και αναμένεται να εφαρμοστεί έως το τέλος του έτους. Ο σχεδιασμός προβλέπει αρχικά τη συνεργασία με μεγάλους παραγωγούς αποβλήτων, όπως εστιατόρια, ξενοδοχεία, νοσοκομεία και λαϊκές αγορές, ενώ θα συνοδευτεί από δράσεις ενημέρωσης και τεχνικής υποστήριξης.

Ο πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ δεν παρέλειψε να επισημάνει μια διαχρονική παθογένεια της ελληνικής πραγματικότητας: οι νομοθετικές απαιτήσεις συχνά προηγούνται των υποδομών. Πλέον όμως οι συνθήκες έχουν ωριμάσει ώστε η εφαρμογή να επιταχυνθεί, με τη συνεργασία των δήμων και των τοπικών φορέων. Καταληκτικά, το συμπέρασμα που εξήχθη μέσα από αυτή την παρουσία του κου Σμυρνιώτη, στο 4ο Messinia Forum, είναι ότι η επιτυχία του εγχειρήματος δεν θα κριθεί μόνο σε τεχνικό επίπεδο, αλλά κυρίως στην αλλαγή νοοτροπίας.

Η κυκλική οικονομία δεν είναι απλώς ένα σύστημα διαχείρισης, αλλά μια διαφορετική κουλτούρα που απαιτεί συμμετοχή από πολίτες και επιχειρήσεις. Και όπως υπογράμμισε, χωρίς την ενεργή υποστήριξη της κοινωνίας, καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να αποδώσει.