Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης απέκτησε αρχείο αντάξιο της δόξας & της αξιοσύνης του!

Σχεδόν 1.150 τεκμήρια, χρονολογημένα από τον Οκτώβριο του 1819 έως τον Σεπτέμβριο του 1833, που συνδέονται με τη ζωή και τη δράση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, αλλά και την ιστορική κληρονομιά της Ελληνικής Επανάστασης, είναι πλέον προσιτά στους ερευνητές και στο ευρύ κοινό μέσα από την ιστοσελίδα kolokotronis-archive.org 

Ο Αρχειακός Τόπος Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, το μοναδικό ψηφιακό αποθετήριο γνώσης και ιστορίας, που περιλαμβάνει χειρόγραφα και αντικείμενα από μια σπάνια αρχειακή συλλογή, παρουσιάστηκε επίσημα το βράδυ της Δευτέρας 23 Μαρτίου, σε ειδική εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής, παρουσία του προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει τηλεγράφημα του ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Αρχειακός Τόπος Θεόδωρου Κολοκοτρώνη είναι δημιούργημα της νεοσύστατης ΑΜΚΕ ΑΡΧΕΙΟ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ, η οποία συγκροτήθηκε με στόχο τη συστηματική φροντίδα, μελέτη και ανάδειξη της αρχειακής συλλογής που συγκέντρωσαν το Κοινωφελές Ίδρυμα Μιχαήλ Ν. Στασινόπουλος-ΒΙΟΧΑΛΚΟ και το Κοινωφελές Ίδρυμα Κοινωνικού και Πολιτιστικού Έργου (ΚΙΚΠΕ). Η επιστημονική τεκμηρίωση και η ανάπτυξη των δράσεων του Αρχειακού Τόπου υλοποιούνται σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΙΙΕ/ΕΙΕ).

Ο πυρήνας της συλλογής περιλαμβάνει την αλληλογραφία του Κολοκοτρώνη με διοικητικές και στρατιωτικές αρχές, αγωνιστές και πρόσωπα του οικογενειακού του περιβάλλοντος, ενώ τα τεκμήρια πληθαίνουν μετά το 1825 όταν ανέλαβε Γενικός Αρχηγός των στρατευμάτων της Πελοποννήσου. Ο Γενναίος Κολοκοτρώνης, δευτερότοκος γιος του Γέροντα του Μοριά, συνέβαλε καθοριστικά στη διάσωση πολύτιμων εγγράφων από δημόσια αρχεία και ιδιωτικές συλλογές, μέρος των οποίων αξιοποίησε στις εκδόσεις και τα Υπομνήματά του. Μετά τον θάνατό του, το αρχείο ακολούθησε μια κατακερματισμένη πορεία, που ο ψηφιακός Αρχειακός Τόπος Θεόδωρος Κολοκοτρώνη επιχειρεί να γεφυρώσει, συγκεντρώνοντας και παρουσιάζοντας χειρόγραφα και υλικά τεκμήρια σε θεματικές συλλογές.

«Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης δεν ήταν ένας ακόμα οπλαρχηγός. Ήταν ο πρώτος των πρώτων. Από την απελευθέρωση της Καλαμάτας, σαν σήμερα πριν 205 χρόνια, έως τη μάχη στο Βαλτέτσι, την άλωση της Τριπολιτσάς και τη συντριβή της στρατιάς του Δράμαλη στα στενά των Δερβενακίων, απέδειξε τη στρατηγική του ευφυΐα και την ακατάβλητη αποφασιστικότητά του, αψηφώντας την αριθμητική υπεροχή του αντιπάλου. Συνδύαζε το θάρρος με τη γνώση, τον ρεαλισμό με τη γενναιότητα και την ψυχραιμία με την ευφυΐα. Τον ανταρτοπόλεμο με τον τακτικό πόλεμο. Ενάλλασσε την τακτική του, πότε κάνοντας ανταρτοπόλεμο, πότε κάνοντας κατά μέτωπον πόλεμο», δήλωσε στην ομιλία του ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, τονίζοντας ότι «ο Κολοκοτρώνης δεν υπήρξε μόνο στρατηγός», αλλά «ένας άνθρωπος που αντιλαμβανόταν βαθιά τη σημασία της παιδείας και της προκοπής του τόπου ... Πολέμησε με αυταπάρνηση και αφοσίωση, χωρίς να λογαριάσει προσωπικό κόστος. Και όταν ο Αγώνας ολοκληρώθηκε, το ενδιαφέρον του στράφηκε με την ίδια ένταση στην προκοπή της πατρίδας και στη μόρφωση των νέων», σημείωσε ο Κ. Τασούλας, που δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην ιδιαίτερη σημασία του ψηφιακού αρχειακού τόπου.

«Μέσα από ζωντανές, πρωτογενείς πηγές και τεκμήρια, αναδεικνύεται ένας πολύτιμος χώρος γνώσης, έρευνας και εκπαίδευσης. Και είναι εντυπωσιακό ότι ένα μεγάλο μέρος αυτών των αρχείων υπήρξε μέχρι τώρα απών από την ιστοριογραφία. Συνεπώς, η ιστοριογραφία εκείνης της περιόδου έχει και ένα καινούριο στοιχείο, να αντλήσει πληροφορίες, γνώσεις και εμπειρίες από ένα μεγάλο μέρος αυτού του Αρχείου», πρόσθεσε.

Στον χαιρετισμό του, ο Μιχαήλ Στασινόπουλος, πρόεδρος του ΔΣ του Κοινωφελούς Ιδρύματος Μιχαήλ Ν. Στασινόπουλος-ΒΙΟΧΑΛΚΟ, οραματιστής της προσπάθειας, εξέφρασε «την τιμή και τη χαρά» του για τα εγκαίνια του νέου ψηφιακού τόπου, το αρχειακό περιεχόμενο του οποίου «παρέμενε εν πολλοίς δυσπρόσιτο και ανεκμετάλλευτο», καθώς «περίπου το 1/3 των τεκμηρίων είναι αδημοσίευτο». Ο ίδιος μίλησε και για την επόμενη φάση του εγχειρήματος: Το Αρχείο Θεόδωρου Κολοκοτρώνη θα στεγαστεί στο υπό ανακαίνιση διατηρητέο κτήριο επί της οδού 3ης Σεπτεμβρίου και Μάρνη, που θα ανοίξει τις πύλες του σε περίπου 2,5 χρόνια. Το κτήριο θα υποδέχεται το κοινό σε ένα σύγχρονο μουσειακό και αρχειακό χώρο ιστορικής έρευνας και γνώσης, που θα συνδυάζει την εκπαίδευση και την πολιτιστική αξιοποίηση των τεκμηρίων και της ιστορίας της Ελληνικής Επανάστασης.

Το Αρχείο, όμως, διαθέτει μια ακόμα ιδιαιτερότητα που δείχνει την τάση εμπλουτισμού του: Απευθύνει ανοικτή πρόσκληση σε φορείς και ιδιώτες που κατέχουν έγγραφα ή αντικείμενα του Κολοκοτρώνη ή που σχετίζονται με αυτόν, να τα διαθέσουν για ψηφιοποίηση, μελέτη και ένταξη στο Αρχείο, ενώ μετά την ψηφιοποίηση και καταγραφή τους θα τους επιστραφούν. «Πρόκειται για έναν κόμβο αναφοράς στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη που θα μείνει στη δημόσια σφαίρα, ανοιχτά προσβάσιμο από όλους, μαθητές, σπουδαστές, ερευνητές και κάθε ενδιαφερόμενο», τόνισε ο κ. Στασινόπουλος.

Ο Νικόλαος Παπαζαρκάδας, διευθυντής του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών (ΙΙΕ) του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ), μίλησε μεταξύ άλλων για τη συμμετοχή της ερευνητικής ομάδας του ΕΙΕ στην επιστημονική τεκμηρίωση και ανάπτυξη των δράσεων του Αρχειακού Τόπο Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, «κατόπιν ιδιαιτέρως τιμητικής προσκλήσεως από τους δύο θεσμικούς στυλοβάτες του εγχειρήματος. Ήταν αυτονόητη υποχρέωσή μας, πλήρως εναρμονισμένη με το κέλευσμα του κορυφαίου ελληνιστή και εκ των συνιδρυτών του ΕΙΕ Κ.Θ. Δημαρά περί εθνικής απογραφής», επισήμανε.

Η εκδήλωση πλαισιώθηκε από τοποθετήσεις τόσο ως προς τα χαρακτηριστικά, το περιερχόμενο και την προσφορά του Αρχείου, όσο κυρίως ως προς το πρόσωπο και τη δράση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, χωρίς τον οποίον, όπως τονίστηκε, η Ελληνική Επανάσταση δεν θα είχε επιτευχθεί. Στη συζήτηση, που συντόνισε ο δημοσιογράφος Κώστας Παπαχλιμίντζος, πήραν μερος οι Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ομότιμος διευθυντής ερευνών του ΕΙΕ, Όλγα Κατσιαρδή-Hering, ομότιμη καθηγήτρια Ιστορίας του Νέου Ελληνισμού, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Άγγελος Συρίγος, βουλευτής, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής, Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου, Αγαμέμνων Τσελίκας, φιλόλογος - παλαιογράφος, Μελέτης Μελετόπουλος, διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Γενεύης και Γεώργιος Νικολάου, τ. αναπληρωτής καθηγητής, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και πρόεδρος της Εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών.